KODY PASKOWE

Standard EAN. przeznaczony jest do reprezentacji numerycznej kodów artykułów, podlegających specyfikacji European Anicie Numbering. Jest stosowany do znakowania towarów w celu racjonalizacji sprzedaży i dystrybucji towarów oraz gospodarki magazynowej. Symbol EAN może zawierać liczbę kodowaną 13 cyfrową (symbol pełnej długości EAN-13) lub 8 cyfrową (symbol skróconej długości EAN-8) Informacja zawarta w kodzie może poszerzona o tzw. "dodatek" 2 lub 5 cyfrowy. Treść symbolu zawiera na poszczególnych cyfrach liczby (numeracja od prawej strony) następujące informacje:

Polska w Międzynarodowym Stowarzyszeniu Numerowania Towarów (IANA EAN) posiada prefiks 590. W obrocie krajowym miejsca cyfr liczby kodowanej mogą być wykorzystywane w inny sposób, np. w symbolu EAN-8 cyfra na ósmym miejscu może oznaczać pierwszą cyfrę prefiksu, a pozostałe miejsca (2..7) mogą być wykorzystywane dla numeru towaru. Dopuszcza się:

• do oznaczania książek stosowanie prefiksu celu specjalnego 978 i kodu ISBN (International Standard Book Number) bez jego znaku kontrolnego;
• do oznaczania wydawnictw ciągłych stosowanie prefiksu celu specjalnego 977 i kodu ISSN (International Standard Serial Number) bez jego znaku kontrolnego (Bookland);

każdy producent lub dystrybutor towarów, który chce, aby jego towary były oznaczone symbolem EAN powinien zgłosić się do Centrum Kodów Kreskowych w celu zarejestrowania i otrzymania indywidualnego numeru oraz uzyskania wszelkich informacji związanych z nanoszeniem kodu EAN. Ważną sprawą przy drukowaniu kodów paskowych jest zachowanie tzw. strefy jasnej czyli pustego (niezadrukowanego) pola ze wszystkich stron pola nadruku. Istnienie tej strefy jest warunkiem poprawnej interpretacji kodu przez czytnik. Polska Norma PN-90/O-79004 definiuje wymiary jasnej strefy dla kodu EAN:

• w kodzie EAN-13:

• z lewej strony pola nadruku jest równa 11 modułom,
• z prawej 7 modułów,
• z góry 1 moduł,
• pomiędzy dolną krawędzią pola nadruku a cyframi
  kodowanej liczby 1 moduł.

• w kodzie EAN-8:

• z lewej strony pola nadruku jest równa 7 modułom,
• z prawej 7 modułów,
• z góry 1 moduł,
• pomiędzy dolną krawędzią pola nadruku a cyframi
  kodowanej liczby 1 moduł.

Wymagania ogólne dotyczące kodu paskowego EAN określa Polska Norma PN-90/O-79004. Znakowanie opakowań jednostkowym kodem określa Polska Norma PN-90/O-79005.

Pochodnymi kodu EAN są:

UPC - podzbiór kodu EAN

JAN - równoważny kodowi EAN (Japanese Article Number)

Bookland - kod EAN 13 z kodem kraju 978 i 5 cyfrowym dodatkiem zawierającym cenę detaliczną. Opiera się na numerach ISBN, spotkać go można praktycznie tylko na okładkach książek . Pierwsza cyfra dodatku zależy od kraju.

ISSN - kod EAN-13 z kodem kraju 977 i 2 cyfrowym dodatkiem. Opiera się na numeracji ISSN i używany jest na czasopismach ukazujących się poza USA. Dodatek reprezentuje datę wydania. Znaki czytelne dla człowieka drukowane są przy użyciu czcionki OCR-B. Numer ISBN pisany jest czcionką OCR-A.

UPC-A jest standardowo używanym kodem w handlu publicznym, spotykanym na etykietach towarów. Jest to kod wyłącznie numeryczny o stałej szerokości. Składa się z 1 cyfry dla oznaczenia systemu (zależy od typu produktu np. 0 - artykułu spożywcze, 3 - medyczne itp.), 5 cyfr numeru producenta, 5 cyfr numeru produktu i znaku sumy kontrolnej. Wartości poszczególnych cyfr ustalane są przez odpowiednie instytucje państwowe. UPC-A i UPC-E pozwalają także na stosowanie 2 lub 5 cyfrowego dodatku. Zapis graficzny zawiera 3 znaki specjalne: znacznik lewy, znacznik środkowy i znacznik prawy.

UPC-E jest najmniejszym dostępnym kodem. Zawiera tą samą ilość informacji co kod

UPC-A przy czym przynajmniej cztery zera są pomijane. Zapis graficzny zawiera 2 znaki specjalne: znacznik lewy i znacznik prawy.Istnieją także rzadziej używane odmiany kodu UPC: UPC-B. UPC-C, UPC-D. UPC-A i UPC-E zawierają automatycznie wyliczaną sumę kontrolną.

Dodatek (Supplemental Encodation) może się składać z dwóch lub pięciu zakodowanych cyfr. Może on być dodany do informacji w kodzie UPC, umieszczony jest po prawej stronie. Paski dodatku umieszczone są równolegle do pasków kodu UPC. Nad paskami umieszczone są czytelne dla człowieka znaki. Dodatek stosowany jest najczęściej na rynku wydawniczym.

Jest to zwarty kod, do wszelkich zastosowań alfanumerycznych. Umożliwia kodowanie dowolnie długiej informacji. Jego pełny zestaw 128 znaków może być kodowany bez używania podwójnych znaków. Każdy znak kodu składa się z 11 białych i czarnych modułów (z wyjątkiem znaku stopu zawierającego 13 modułów) tworzących trzy paski i trzy przerwy o szerokości 1 do 4 modułów. W graficznym zapisie informacji występują kolejno: strefa jasna (quiet zone), znak startu, kodowana informacja, suma kontrolna, znak stopu, strefa jasna kończąca. Istnieje 106 kombinacji układu "3 paski i 3 przerwy", każda z tych kombinacji przypisana jest do jednego z trzech zestawów znaków. Wyboru zestawu dokonuje się przez użycie jednego z trzech różnych znaków startu. Zestaw A umożliwia zakodowanie wszystkich standardowych znaków z klawiatury oraz znaków kontrolnych i specjalnych. Zestaw B zawiera wszystkie standardowe znaki klawiatury oraz małe litery i znaki specjalne. Zestaw C zawiera zbiór 100 par cyfr od 00 do 99 i może być użyty do podwojenia gęstości informacji dla danych numerycznych. Do zmiany zestawu używane są także znaki specjalne CODE (zmiana dotyczy wszystkich następnych znaków) i SHIFT (zmiana dotyczy tylko następnego znaku, przy czym możliwe jest tylko przejście z zestawu A na B i odwrotnie). Instrukcje dla czytników kodu zawarte są w znakach FNC. Każdy znak kodu ma przyporządkowaną wartość od 0 do 105 co umożliwia obliczenie sumy kontrolnej. Wysokość pasków jest nie mniejsza od 0,15 długości zapisanego ciągu i nie mniejsza od 0,25 cala.

Jest to kod o zmiennej szerokości, może zawierać dowolną liczbę znaków. Code 39 używany jest w wojsku, przemyśle i administracji. W standardzie tym można zakodować 43 znaki: 26 dużych liter, 10 cyfr, 7 znaków specjalnych ($, %, +, -, /, ., spacja), znak skrajny * (start/stop). Pełny zestaw ASCII może być reprezentowany przez użycie dwóch symboli do zakodowania jednego znaku np. "a" reprezentowane jest przez "+A". Każdy znak składa się z 5 pasków i 4 przerw - każdy pasek (i przerwa) może być "szeroki" lub "wąski" przy czym 3 z 9 elementów są zawsze szerokie (stąd nazwa kodu: 3 z 9). Stosunek szerokości elementu "szerokiego" do "wąskiego" wynosi 2 do 3 (jeśli jednak szerokość elementu "wąskiego" jest mniejsza niż 2/100 cala stosunek ten wynosi 2 do 2,2). Wysokość pasków musi być nie mniejsza od 0,15 długości zapisanego ciągu i nie mniejsza niż 0,25 cala. Zapis graficzny informacji zawiera: strefę jasną, znak *, kodowaną informację, znak *, strefę jasną kończącą. Code 39 nie wymaga sumy kontrolnej (choć może być dołączona), nie jest podatny na błędy, może być drukowany w szerokim zakresie rozmiarów.

Kod ten jest kodem pochodnym standardu Code 39. Dla zakodowania jednego znaku ASCII (0 - 127) używa się kombinacji dwóch znaków standardu Code 39 np. "a" reprezentowane jest przez "+A". Pozwala to na kodowanie małych liter i znaków kontrolnych kosztem zwiększenia szerokości pojedynczego znaku. Powoduje to znaczne wydłużenie wynikowego kodu.

Jest to kod wyłącznie numeryczny, można w nim kodować dowolną liczbę cyfr (przy 10 cyfrach zajmuje więcej miejsca niż UPC-A). Specyfikacja kodu wymaga parzystej liczby cyfr więc w razie potrzeby dodawane jest zero wiodące. Paski i przerwy są "przeplatane", dzięki czemu kod jest bardzo zwarty: cyfry nieparzyste reprezentowane są przez paski, parzyste przez przerwy. Kod ten doskonale nadaje się do zastosowań numerycznych, jest jednak podatny na błędy i wymaga sumy kontrolnej.

Kod ten jest zwartym uzupełnieniem kodu 39. Z powodu małych rozmiarów kod ten jest używany do oznaczeń małych części elektronicznych.

Kod ten stosowany jest do kodowania informacji na przesyłkach pocztowych (np. kodów pocztowych ZIP w USA) umożliwiając ich automatyczną segregację i kierowanie do odpowiednich punktów pocztowych. Każda liczba reprezentowana jest przez układ pięciu pasków. Pojedynczy wyższy pasek oznacza znak start/stop. Suma kontrolna definiowana jest jako liczba, która musi być dodana do sumy wszystkich cyfr informacji aby otrzymać najbliższą wielokrotność 10. POSTNET może być używany do kodów 5 i 9 cyfrowych oraz do 11 cyfrowych Delivery Point Barcode często razem z jednym z symboli FIM.

Kod FIM (Facing Identification Marks) stosowany jest do przekazywania tylko jednej z czterech informacji oznaczanych symbolicznie jako A, B, C, i D.

Codabar służy do kodowania informacji numerycznych, stosowany jest w bibliotekarstwie i medycynie. Cechą charakterystyczną tego kodu jest istnienie 4 różnych znaków startu i stopu, których zastosowanie niesie określoną informację niezależnie od zakodowanych danych numerycznych. Stosuje się także dwie inne odmiany standardu Codabar: ABC Codabar i CLSI Codabar.

MSI-Plessey jest innym kodem szeroko stosowanym w bibliotekarstwie.